Mikołaj Kopernik, człowiek, który wstrzymał Słońce ruszył Ziemię. Dziś znamy go przede wszystkim jako astronoma, który opracował obowiązujący system heliocentryczny, był on jednak osobą wielu talentów oraz profesji.
Ród Koperników wywodzi się ze Śląska, jednak jego przedstawiciele zamieszkiwali również w Królestwie Polskim oraz na terenach zakonu krzyżackiego. Mikołaj urodził się 19 lutego 1473 roku w Toruniu, w rodzinie kupieckiej. Do dziś, na starówce tego miasta, można zwiedzać dom, w którym prawdopodobnie przyszedł na świat słynny astronom.
Prawdziwy człowiek renesansu jako młody człowiek studiował astronomię na Akademii Krakowskiej. Po zakończeniu nauki został nadany mu tytuł kanonika warmińskiego. Następnie kontynuował naukę, studiując prawo na Uniwersytecie w Bolonii, gdzie również prowadził obserwacje astronomiczne, podczas których zaczęły budzić się
w nim wątpliwości dotyczące obowiązującej wówczas teorii geocentrycznej Ptolemeusza. Zgodnie z tą teorią centrum Wszechświata miała stanowić Ziemia, wokół której po swoich orbitach poruszały się Księżyc, Słońce, gwiazdy oraz planety. Dziś dzięki Kopernikowi wiemy, że jest zupełnie inaczej. Prawdą jest, że Księżyc krąży dookoła Ziemi, jak inne Księżyce obiegają swoje planety, jednak Ziemia oraz siedem innych planet obiega Słońce. Tę teorię Kopernika nazywamy teorią heliocentryczną.
Przełom wieku XV i XVI to czas, kiedy Mikołaj Kopernik rozpoczyna praktykę prawniczą
w Rzymie, a następnie kolejne studia, jednak tym razem medyczne w Padwie.
W Ferrarze uzyskał doktorat z prawa kanonicznego. Później życiowe ścieżki pokierowały go na Warmię, gdzie w 1507 r. został medykiem oraz sekretarzem biskupa warmińskiego, Łukasza Watzenrode’a, który prywatnie był wujkiem naszego bohatera. Krewnemu zadedykował nawet własny przekład listów Teofila Symokaty z greckiego na łacinę. Sam Kopernik pisał również wiersze, już po jego śmierci odnaleziono poemat, którego autorstwo przypisuje się astronomowi. Dzieło nosi tytuł Septem sidera (Siedem gwiazd), poświęcone zostało papieżowi Urbanowi VIII.
Mimo wielu zajęć i zainteresowań, nadal prowadził obserwacje astronomiczne, które doprowadziły do powstania teorii heliocentrycznej. Obserwacje były prowadzone na baszcie we Fromborku, uprzednio kupionej przez Kopernika. Nasz bohater nie stworzył jednak tylko mapy nieba, współpracował przy opracowaniu mapy Królestwa Polskiego
i Litwy oraz w całości opracował mapę Warmii, regionu, w którym mieszkał. Swojej małej ojczyzny bronił w czasie wojny z zakonem krzyżackim w latach 1519-1521. Prowadził również negocjacje z wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego - Albrechtem Hohenzollernem.
Wiedza torunianina przydawała się również w czasie pokoju, na prośbę soboru sporządził projekt reformy kalendarza. Światu objawił się także jako ekonomista, zarządzał dobrami ziemskimi kapituły warmińskiej, ale też jest autorem słynnego Traktatu o monetach. To właśnie Kopernik jest autorem słynnego w ekonomii powiedzenia, że zły wypiera lepszy.
Najsłynniejszym dziełem Kopernika nie jest jednak traktat o pieniądzu, lecz o budowie Wszechświata, słynne dzieło O obrotach sfer niebieskich. W książce przedstawił nie tylko teorię heliocentryczną, ale również twierdzenie z zakresu geometrii. Kopernik ukończył swoją pracę w 1530 roku, jednak obawiał się wydać ją drukiem, ze względu na niebezpieczeństwo, iż Kościół uzna jego teorie za herezję. Traktat O obrotach sfer niebieskich został wydany dopiero 1543 roku, tym samym w którym zmarł Mikołaj Kopernik. Jego obawy okazały się słuszne, dzieło trafiło do Indeksu Ksiąg Zakazanych,
z którego zniknęło dopiero w 1828 roku.
Kontrowersje dotyczące Kopernika istniały jeszcze wiele lat, po jego śmierci. Nie dotyczyły one tylko oskarżeń o herezję, ale również kwestii etnicznych. O jego narodowość spierali się Polacy oraz Niemcy. Obie strony miały swoje argumenty. Wszak rodzina astronoma pochodziła ze Śląska, który w tamtym czasie nie należał już do Królestwa Polskiego. Sam Mikołaj urodził się jednak w Toruniu, mieszkał i pracował na Warmii, a tereny należały wówczas do Polski. Pochodzący ze Śląska, studiujący
w Polsce i we Włoszech, poddany polskiego króla. Można powiedzieć, że był wielkim europejskim uczonym.
Ostatnia kontrowersja związana z Kopernikiem pojawiła się w 2005 roku, kiedy na terenie katedry we Fromborku odnaleziono kości, jak sądzono, należące do astronoma. Badania DNA w 2008 roku kwestię rozstrzygnęły - znalezisko to szkielet samego Kopernika. Sarkofag ze szczątkami uczonego obwieziono po miastach Warmii
i Pomorza, a następnie uroczyście, z honorami pochowano.
Na podstawie książki: “Leksykon Wielkich Polaków” autorstwa Janusza Uhma i Krzysztofa Ulanowskiego
